Zafer Partisi Genel Başkanı Prof. Dr. Ümit Özdağ: “Fon yolsuzluğu bir milli güvenlik meselesi, bir vatana ihanettir”

Zafer Partisi Genel Başkanı Prof. Dr. Ümit Özdağ, 12 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirdiği Türk Milleti Basın Toplantısı'nda Türkiye'nin iç ve dış politikasına ilişkin açıklamalarda bulundu. Avrupa Birliği'nin Türkiye raporunu eleştiren Özdağ, ekonomik kriz ve fon yolsuzluğu iddialarının araştırılmasını istedi. TBMM'de kabul edildiğini belirttiği Mekke Antlaşması'nın güvenlik risklerine işaret eden Özdağ, Irak'ın kuzeyindeki askeri gelişmeler ve terörle mücadele politikalarına yönelik eleştirilerini dile getirdi.

Özdağ, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının hazırladığı belgelerde yer alan nüfus rakamlarının birbirinden farklı olduğunu belirterek bu durumun açıklığa kavuşturulması çağrısında bulundu.

“Atatürk'ün emaneti bizim emanetimizdir”

Konuşmasına Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatının 88. yıl dönümünü anarak başlayan Zafer Partisi Genel Başkanı Prof. Dr. Ümit Özdağ, Cumhuriyet'in kuruluş ilkelerinin önemini vurguladı.

Özdağ, “10 Kasım Salı günü Cumhuriyetimizin banisi büyük Atatürk'ü ebediyete uğurlayışımızın 88. yılını idrak ettik. Büyük Atatürk'ü rahmet, minnet ve şükranla anıyoruz. Her 10 Kasım'da 'Ey Türk gençliği' diye başlayan sonsuz çağrıyı hatırlıyoruz.” dedi.

Atatürk'ün askeri ve siyasi mücadelesine değinen Özdağ, “Mustafa Kemal Atatürk, Türk milleti ve Türk devleti için bir görev insanıydı. Trablusgarp'ta Gerilla Savaşı'nda liderlik yaptı. Gelibolu'da kaderin adamı oldu. Sakarya'da büyük bir askeri doktrinerdi ve Büyük Taarruz'da da sanatkar bir dahi.” ifadelerini kullandı.

Cumhuriyet'in temel niteliklerine dikkat çeken Özdağ, “Egemenliği bir aileden alıp Türk milletine verdi. Milli egemenlik, laik, üniter ulus devlet olarak tam bağımsız Türkiye esasında Atatürk tarafından temellendirildi. Bu nedenle kurucu önder Atatürk'ün emaneti bizim emanetimizdir. Cumhuriyetin taşıyıcı kolonlarını oluşturan kurucu değerler, Zafer Partisi'nin temel ilkeleridir.” diye konuştu.

“Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye demokrasi dersi vermek haddi değildir”

Avrupa Birliği'nin son Türkiye raporuna tepki gösteren Özdağ, AB'nin Türkiye'ye yönelik politikalarını eleştirdi.

Özdağ, “Avrupa Birliği'nin her türlü siyasi ahlak ve etikten yoksun Türkiye politikası devam ediyor. Son Avrupa Birliği Türkiye raporu gerçekten tahammül edilemez derecede iğrenç.” değerlendirmesinde bulundu.

Gazze'deki gelişmeler üzerinden Avrupa Birliği'nin insan hakları yaklaşımını eleştiren Özdağ, “Gazze'de İsrail'in gerçekleştirdiği soykırıma seyirci kalan Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye herhangi bir demokrasi, insan hakları veya hukukun üstünlüğü dersi vermeye hakkı da yoktur, haddi de değildir.” dedi.

Avrupa Birliği'nin Türkiye ile ilişkilerini üye ülkelerin ulusal çıkarları doğrultusunda şekillendirdiğini savunan Özdağ, Kıbrıs meselesine ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

Özdağ, AB'nin Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni Crans-Montana görüşmelerindeki çerçeve üzerinden yeniden müzakereye yönlendirmeye çalıştığını ileri sürdü.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in Kıbrıs müzakereleriyle Gümrük Birliği sürecini ilişkilendirdiğini belirten Özdağ, Türkiye'nin Avrupa Birliği politikasını yeniden değerlendirmesi gerektiğini söyledi.

“Türkiye tam üyelik sürecini durdurmayı düşünmelidir”

Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkilerinde yeni bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini ifade eden Özdağ, şu açıklamada bulundu:

“Türkiye artık tam üyelik sürecini durdurmayı, Gümrük Birliği Anlaşması'nı AB ile yapılacak yeni bir anlaşmanın zeminini oluşturmak için askıya almayı düşünmelidir. Bu şekilde Avrupa Birliği'nin Türkiye'yi istiskal etmesi, aşağılaması ve Türkiye'nin jeopolitik menfaatlerini her fırsatta tehdit etmesi kabul edilebilir bir durum değildir.”

Özdağ, Türkiye-AB ilişkilerinin tam üyelik süreci ve mevcut Gümrük Birliği çerçevesinin dışında, karşılıklı çıkarları esas alan yeni bir zeminde yürütülmesi gerektiğini savundu.

“Fon yolsuzluğu bir milli güvenlik meselesi, bir vatana ihanettir”

Ekonomik gelişmeleri değerlendiren Zafer Partisi Genel Başkanı Prof. Dr. Ümit Özdağ, fon yolsuzluğu olarak nitelendirdiği iddiaların ekonomik ve kurumsal güven üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

Özdağ, “Ekonomik buhran, fon soygununun etkisiyle mevcut yoksulluğu daha büyük bir hızla derinleştiriyor.” dedi.

Fon yolsuzluğu iddialarının yalnızca ekonomik bir mesele olarak değerlendirilemeyeceğini savunan Özdağ, “Fon yolsuzluğu, finansal istikrarı ve güveni sağlamakla görevli üst düzey bürokratların organize suç örgütü kurarak kendi devletleri ve milletlerine ihanet etme eylemidir. Fon yolsuzluğu bir milli güvenlik meselesi, bir vatana ihanettir. Devletin kurumsal güvenliğini sarsmış, milletin devlete olan güvenini yıpratmıştır.” ifadelerini kullandı.

“Önce fon soyguncularının isimlerini açıklayın”

Hazine ve Maliye Bakanlığının 5 milyon lira ve üzerinde vergi borcu bulunanların isimlerini açıklamaya yönelik duyurusuna değinen Özdağ, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e çağrıda bulundu.

Özdağ, “Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek, siz önce şu fon soyguncularının isimlerini açıklayın da ondan sonra vergi yüzsüzlerininkini açıklarsınız! Milletin aklıyla alay mı ediyorsunuz?” dedi.

Vergi borçlarının önemli bir bölümünün ekonomik kriz nedeniyle oluştuğunu savunan Özdağ, “Vergi borcu olanların çoğu, sizin ekonomiyi sürüklediğiniz büyük krizden dolayı vergilerini ödeyemeyen insanlar, iş insanları. Oysa fon soyguncuları millete ve devlete ihanet etmiş adamlar.” ifadelerini kullandı.

“Bir tane bile lise öğrencisi kahve içemiyor”

Ekonomik krizin günlük hayata yansımalarını anlatan Özdağ, İstanbul'da üç kahve işletmesi bulunan bir kişinin kendisine gönderdiği mesajı basın mensuplarıyla paylaştı.

Mesajı gönderen işletmecinin, fon krizi olarak tanımladığı süreçten sonra iş yerlerinin cirolarında ciddi düşüş yaşandığını aktardığını belirten Özdağ, lise öğrencilerinin tüketim alışkanlıklarında da değişim gözlendiğini söyledi.

Özdağ'ın paylaştığı mesajda işletmeci, “Burada üç dört sene önce bu lisenin ayakta tuttuğu iki tane kafe vardı. Şu anda bir tane bile lise öğrencisi müşterisi yok. İnanın abartı değil. Bir tane bile öğrenci kahve içemiyor.” ifadelerini kullandı.

İşletmecinin İstanbul Osmanbey'deki ticari faaliyetlerde de daralma yaşandığını bildirdiğini aktaran Özdağ, kredi kartı ödemelerinde yetersiz bakiye uyarılarının arttığını dile getirdi.

Özdağ, “35-40 yaşındaki adamlar 140 lira, 150 liralık kahveyi ödemek için kredi kartı kullanırken yetersiz bakiye çıkıyor. Evet, ekonomik buhrandan sadece bir manzara.” dedi.

“Mekke Antlaşması Türk askerini yeni risklerle karşı karşıya bırakabilir”

TBMM'de görüşülerek kabul edildiğini belirttiği Mekke Antlaşması'na ilişkin değerlendirmelerde bulunan Özdağ, anlaşmanın Türkiye'nin askeri ve dış güvenlik politikaları bakımından riskler taşıdığını savundu.

Anlaşmayı kamuoyunun gündemine ilk kez Zafer Partisinin getirdiğini söyleyen Özdağ, “Bakın, şimdi meclisten çıktı ve Türk askerinin 110 sene sonra yeniden Arap ve Yemen çöllerine yollanmasına neden olabilecek bir anlaşma kabul edilmiş oldu.” ifadelerini kullandı.

Özdağ, anlaşmanın Türkiye'de yabancı askeri üsler açılmasına ve Türk askerinin ülke dışında farklı operasyonlarda görevlendirilmesine zemin hazırlayabileceğini öne sürdü.

Anlaşmanın İran ve Hindistan ile askeri gerilim ihtimalini de beraberinde getirebileceğini savunan Özdağ, TBMM'deki oylamaya katılmayan milletvekillerini eleştirdi.

“Yarın bu askerlerden bir tanesi şehit olursa bunun vebalini nasıl ödersiniz?”

Mekke Antlaşması'nın oylamasında 197 milletvekilinin bulunmadığını belirten Özdağ, bunların 85'inin AK Parti-MHP bloğundan, 92'sinin ise muhalefetten olduğunu söyledi.

Özdağ, “Beyler, ne yapıyordunuz? Neredeydiniz siz? Daha önemli bir işiniz mi vardı? Bu millet sizi oraya niye yolladı? Aldığınız maaşın hakkını niye vermiyorsunuz? Yarın bu askerlerden bir tanesi Suudi Arabistan-Yemen sınırında şehit olursa bunun vebalini nasıl ödersiniz?” diye konuştu.

Muhalefet milletvekillerinin oylamaya katılmamasına da tepki gösteren Özdağ, “Peki ya muhalefet milletvekilleri neden katılıp hayır demediler? Oylamaya katılmayanların sayısı arkadaşlar, ret oyu verenlerden daha fazla.” dedi.

Özdağ, “Mekke Antlaşması'nda Mehmetçiğin kanı üzerinde yapılan oylamaya katılmayan ve evet oyu verenler tarih önünde ağır bir vebalin altına girmişlerdir.” ifadelerini kullandı.

TBMM'nin 1 Mart 2003 tezkeresi görüşmelerindeki tutumunu hatırlatan Özdağ, milletvekillerinden benzer bir yaklaşım beklediklerini belirtti.

“Başika Üssü'nün Sincar ile pazarlık konusu yapılması kabul edilemez”

Türkiye ile Irak arasında 8 Kasım'da yapıldığını belirttiği ortak açıklamayı değerlendiren Özdağ, Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başika Üssü'nden kademeli olarak çekilmesi konusundaki iddiaları gündeme getirdi.

Özdağ, ortak açıklamada Başika'dan çekilme, Sincar'daki PKK varlığının sona erdirilmesi ve sürecin ortak güvenlik komitesi aracılığıyla izlenmesi konularının yer aldığını aktardı.

Sincar'da yaklaşık 4 bin PKK mensubunun bulunduğunun iddia edildiğini belirten Özdağ, bu gelişmelerin Türkiye açısından yeni güvenlik riskleri doğurabileceğini söyledi.

Özdağ, “Bize ne dediler? PKK şartsız, şurtsuz silah bırakacak. Kendisini feshedecek. Varlığını ortadan kaldıracak. Fakat şimdi şu işe bakıyor musunuz? Karşılıklı geri çekilme gerçekleşiyor. Karşılıklı.” ifadelerini kullandı.

Musul ve Ninova yerel basınındaki haberlere dayanarak Türk Silahlı Kuvvetlerinin 3 Kasım'dan itibaren Başika Üs Bölgesi'nden çekilmeye başladığını ileri süren Özdağ, “Başika askeri üssümüz, Sincar PKK bölgesiyle niçin karşılıklı pazarlık konusu yapıldı?” sorusunu yöneltti.

“Musul ve Telafer Türkmenleri korumasız bırakılmamalıdır”

Başika Üssü'nün Musul ve Telafer Türkmenlerinin güvenliği açısından önemli olduğunu belirten Özdağ, bölgenin Pençe-Kilit Harekatı'nın batı yönünden korunmasında da rol oynadığını ifade etti.

Özdağ, “Başika Üssü bir yanıyla Musul ve Telafer bölgesindeki Türkmen kardeşlerimizi koruması, diğer yanda Pençe-Kilit Harekatı operasyon bölgesinin batıdan korunması açısından hayati bir öneme sahip.” dedi.

Sincar'daki PKK varlığının farklı güvenlik yapıları içerisinde devam etmesi ihtimaline dikkat çeken Özdağ, örgütün isim değiştirerek varlığını sürdürebileceğini öne sürdü.

Özdağ, “Sadece PKK biçim değiştirecek. Evet, PKK'nın varlığı net olarak sona ermeden, yani bir başka yapıya entegrasyonu kastetmiyoruz. Başika'dan çekilme bir yönüyle PKK'ya ağır bir taviz, diğer yönüyle Musul ve Telafer Türkmenlerinin korumasız bırakılması demektir.” ifadelerini kullandı.

“Terörsüz Türkiye süreci teröre teslimiyet sarmalına dönüşüyor”

Hükümetin Terörsüz Türkiye olarak adlandırdığı sürece yönelik eleştirilerini sürdüren Özdağ, Irak ve Suriye'deki gelişmelerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

Özdağ, “AKP-MHP iktidarı, PKK'nın entegrasyonu adı altında teröristanın kurulmasını hedefleyen bu tuzağı artık görmek zorundadır. Türkiye içerisinde Terörsüz Türkiye ve dışarıda PKK'nın entegrasyonu ile teröre teslimiyet sarmalına sokulmaktadır ülkemiz.” dedi.

Özdağ, sürecin Türkiye'nin üniter yapısı ve ulusal güvenliği açısından sonuçlar doğurabileceğini ileri sürerek hükümetin politikalarını yeniden değerlendirmesi gerektiğini ifade etti.

“Diyarbakır'daki toplantıda federasyon talepleri gündeme getirildi”

Diyarbakır'da 7 Kasım'da gerçekleştirildiğini belirttiği bir toplantıya değinen Özdağ, toplantının ardından yayımlanan bildiride yer aldığını söylediği taleplere tepki gösterdi.

Özdağ, toplantıda 51 kişilik bir meclis ilan edildiğini öne sürerek bildiride Kürt kimliğinin anayasal güvenceye alınması, Kürtçenin resmi dil ve eğitim dili olması, siyasi statü tanınması ve federasyon taleplerinin yer aldığını aktardı.

Bu taleplere karşı çıktığını belirten Özdağ, “Bu ülkeyi size böldürtmeyiz. Bu milletin sinirleriyle daha fazla oynamayın. Anadolu'yu bölemezsiniz. Türkiye Cumhuriyeti'ni bölemezsiniz.” ifadelerini kullandı.

Diyarbakır'daki DEM Partili belediyelerin personel politikalarını da eleştiren Özdağ, işten çıkarılan işçi ve sözleşmeli memur sayısının bin 500'e ulaştığını iddia etti.

Özdağ, daha önce işten çıkarılan veya emekli olan bazı kişilerin yeniden belediyelerde görevlendirildiğini öne sürerek uygulamalara tepki gösterdi.

“Terörsüz Türkiye denilerek PKK terör sorunu Türk-Kürt sorununa dönüştürülmeye çalışılıyor”

Zafer Partisi Düzce İl Başkanlığının astığı pankartın savcılık talimatıyla kaldırıldığını belirten Özdağ, İl Başkanı Hülya Eroğlu hakkında soruşturma başlatıldığını açıkladı.

Özdağ, “Düzce İl Başkanlığımız 'Evlatlarımızın katillerine af yok, terörle müzakere olmaz, mücadele olur.' diye bir pankart astı. Savcılık gece yarısı operasyonuyla pankartı indirtti.” dedi.

Hülya Eroğlu hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 216. maddesi kapsamında halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama suçlamasıyla soruşturma yürütüldüğünü belirten Özdağ, uygulamanın siyasi açıdan çifte standart oluşturduğunu savundu.

Özdağ, “Bunu Diyarbakır'daki 51 kişiye yapıyor musunuz? Hayır. Türkiye'yi böleceğiz diyenlere yapıyor musunuz? Hayır. Ama Zafer Partisi İl Başkanlarına yapıyorsunuz. Bu kabul edilebilir değil.” ifadelerini kullandı.

Terörle mücadele sürecinin farklı bir zemine taşındığını öne süren Özdağ, “Terörsüz Türkiye denilerek PKK terör sorununu adım adım bir Türk-Kürt sorununa dönüştürülmeye çalışıyorlar.” dedi.

Türkiye'nin anayasal bütünlüğünün korunması gerektiğini belirten Özdağ, ayrılıkçı nitelikte olduğunu değerlendirdiği girişimlerin hukuk çerçevesinde incelenmesini istedi.

“Bölge Baroları söyleminin hukuki karşılığı yoktur”

Futbol karşılaşmasının ardından 15 baronun ortak açıklama yayımlamasına da değinen Özdağ, açıklamada kullanılan Bölge Baroları ifadesine itiraz etti.

Baroların kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları olduğunu hatırlatan Özdağ, “Barolar bu nitelikleriyle hukuk sistemimizin bir parçasıdır. Hal böyleyken bir grup baro bir araya gelip hukuki karşılığı olmayan bir Bölge Baroları söylemiyle ayrıştırıcı ve hukuka aykırı bir tavır alamaz.” dedi.

Özdağ, açıklamanın Türkiye'nin üniter yapısı açısından değerlendirilmesi gerektiğini savunarak Bursa Barosunun konuya ilişkin tepkisini destekledi.

Özdağ, “Bu duruma sert bir tepki gösteren Bursa Barosu'nu da tebrik ediyoruz. Evet, sevgili Bursaspor'dan sonra sevgili Bursa Barosu da Türk milletinin takdirini kazanmıştır.” ifadelerini kullandı.

Zafer Partisinin ülkenin üniter yapısını hedef aldığını düşündüğü girişimlere karşı duracağını belirten Özdağ, bu konudaki siyasi tutumlarını sürdüreceklerini kaydetti.

“Resmi nüfus verilerinde milyonlarca kişilik fark var”

Basın toplantısının son bölümünde Türkiye'nin nüfus verilerine ilişkin belgeleri gündeme getiren Özdağ, Hazine ve Maliye Bakanlığının Orta Vadeli Programı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının 2027 yılı programındaki rakamların farklı olduğunu ileri sürdü.

Özdağ, “Şimdi açıklayacağım konu üzerinde Türkiye'nin uzun bir süre konuşacağını düşünüyorum. Çünkü konuşmak zorunda.” dedi.

Hazine ve Maliye Bakanlığının eylül ayının ilk haftasında hazırladığı raporun 55. sayfasındaki Temel Ekonomik Büyüklükler tablosuna işaret eden Özdağ, 2025 yılı nüfusunun 85 milyon 825 bin, 2026 yılı nüfusunun ise 86 milyon 321 bin olarak gösterildiğini belirtti.

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığınca hazırlanan 2027 yılı programının 13. sayfasındaki verilerin farklı olduğunu ifade eden Özdağ, 2025 yılı nüfusunun 88 milyon 488 kişi, 2026 yılı nüfusunun ise 88 milyon 747 bin kişi olarak yer aldığını söyledi.

Özdağ, iki resmi belge arasında 2025 yılı için yaklaşık 2 milyon 663 bin, 2026 yılı için ise yaklaşık 2 milyon 426 bin kişilik fark bulunduğunu ileri sürdü.

2027 yılı için açıklanan nüfus tahmininin 89 milyon 31 bin olduğunu aktaran Özdağ, bu verilerin önceki nüfus serileriyle karşılaştırılması gerektiğini ifade etti.

“Bu iki buçuk milyon nüfus nereden geldi?”

Doğum ve ölüm istatistiklerine de değinen Özdağ, nüfus verilerindeki farklılığın doğal nüfus artışıyla açıklanamayacağını savundu.

Özdağ, “Bakın, 2024 yılında Türkiye'de 940 bin kişi doğmuş, 490 bin kişi ölmüş. Yani nüfus artışının 450 bin olması lazım. 2025 yılında 895 bin doğum, 492 bin ölüm olmuş. Yani net 404 bin kişi artmış.” ifadelerini kullandı.

Açıkladığı rakamların araştırılması gerektiğini belirten Özdağ, “Oysa 2025 sonundan beri değiştirilen rakamlara göre normal doğum ve ölüm rakamlarının iki buçuk milyon üzerinde bir artışımız olduğunu öğreniyoruz. Şimdi son sorumuzu soralım. Bu iki buçuk milyon nüfus nereden geldi? Bunlar Marslılar mı? Uzay gemileriyle mi geldiler?” dedi.

Özdağ, söz konusu nüfus farkının sığınmacılara ve düzensiz göçmenlere vatandaşlık verilmesiyle ilişkili olabileceğini iddia etti. Bu iddiasını destekleyen bağımsız olarak doğrulanmış bir vatandaşlık verisi ise basın bülteninde sunulmadı.

“2014 sonrasındaki nüfus serileri de değiştirilmiş”

Nüfus verilerindeki farklılıkların yalnızca son yıllarla sınırlı olmadığını ileri süren Özdağ, geçmiş yıllara ait serilerde de değişiklik bulunduğunu söyledi.

Özdağ, “Geçmiş bütün kesinleşmiş nüfus serisini birdenbire değiştirerek 2014 yılı sonrasındaki bütün yıllara işliyorlar.” ifadelerini kullandı.

2015 yılı için yaklaşık 2 milyon 12 bin, 2021 yılı için ise 3 milyon 686 bin kişilik fark bulunduğunu iddia eden Özdağ, milletvekillerine belgeleri inceleme çağrısı yaptı.

Özdağ, “Şimdi Meclisteki milletvekillerine sesleniyorum. Televizyonlardaki programlarda önünüzde bunlar duruyor. Biz yanlış okumuş olabilir miyiz? Bir de siz gözden geçirin Sayın vekiller.” dedi.

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün kayıtları ile Yüksek Seçim Kurulunun seçmen verilerinin de incelenmesi gerektiğini belirten Özdağ, “Şimdi İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nde de bu rakamlar geçerli mi? Ayrıca bu rakamları Yüksek Seçim Kurulu'nun yayınlayacağı toplam seçmen sayısında görecek miyiz diye merakla bekliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Konya'da vatandaşların sorunlarını dinleyeceğiz”

Basın toplantısının sonunda Konya programına ilişkin bilgi veren Zafer Partisi Genel Başkanı Prof. Dr. Ümit Özdağ, kentte iki gün boyunca çeşitli temaslarda bulunacağını açıkladı.

Özdağ, “Birazdan Konya'ya yola çıkacağım. İki gün Konya'da, Konya İl Başkanlığımızın düzenlediği programda değerli Konyalılarla bir arada olacağım. Konya'nın meselelerini dinleyeceğiz. Zafer Partisi'nin çözüm önerilerini anlatacağız.” dedi.

Özdağ, konuşmasını katılımcılara teşekkür ederek tamamladı.