CHP Dış Politika Kurulu: “Jeopolitik belirsizliklere karşı düşünsel hazırlık zamanı geldi”

CHP Dış Politika Kurulu, 2 Ekim 2026 tarihli toplantısında uluslararası güvenlik ortamı, bölgesel çatışmalar ve Türkiye’nin dış politika ile savunma alanındaki önceliklerine ilişkin güncel değerlendirmelerini paylaştı. Kurulun açıklamasında İran-ABD/İsrail çatışması, Rusya-Ukrayna Savaşı, Karadeniz güvenliği, Basra Körfezi, Baltık Bölgesi, Irak, Yunanistan ve Türkiye’nin hava savunması başlıkları öne çıktı.

“Düşünsel hazırlık içinde olunması zamanı gelmiş görülmektedir”

Kurul, küresel güvenlik politikalarının seyrini değerlendirirken İran-ABD/İsrail çatışmasının konvansiyonel eşikten nükleer aşamaya genişlemesi ve diğer aktörlerin çatışmaya katılması ihtimaline dikkat çekti.

Açıklamada, Babülmendep ve Kızıldeniz’de yaşanabilecek gelişmelerin diplomatik uzlaşı yerine kara harekâtı ve başka ülkelerin müdahalesiyle genişlemesi, Rusya-Ukrayna çatışmasının komşu ülkelere ve NATO’ya yayılması ile Baltık Bölgesi ve Kaliningrad’ın çeşitli operasyonlar üzerinden silahlı çatışmanın içine sürüklenmesi olasılıkları sıralandı.

Kurul, “Bir yeni uluslararası düzen oluşuncaya kadar meydana gelecek kaos ortamına göre değişik boyutlarda düşünsel hazırlık içinde olunması zamanı gelmiş görülmektedir.” değerlendirmesinde bulundu.

Karadeniz’de güvenlik anlaşması ve Türk denizcileri vurgusu

Rusya-Ukrayna Savaşı konusunda çatışmaların hızlanmasına dikkat çeken CHP Dış Politika Kurulu, sahadaki gelişmelerden bağımsız şekilde tarafların görüşmeler yoluyla güvenlik anlaşmasına ulaşmasının önemini vurguladı.

Açıklamada, “İttifakın hiçbir şekilde bu savaşa taraf olmamasının sağlanması” gerektiği belirtilirken, Karadeniz’de Türk deniz ticaret filosunun ve denizcilerin güvenliğinin öncelenmesi için gerekli adımların proaktif biçimde atılmasının kritik önem taşıdığı kaydedildi.

Mekke Anlaşması ve Suudi-Husi gerilimi

Kurul, Mekke Anlaşması konusunda İran tarafından yapılan destekleyici açıklamaları memnuniyetle karşıladığını bildirdi. Mısır’ın anlaşmanın başlangıcından itibaren süreçte bulunmasına yönelik beklentinin sürdüğü belirtilirken, Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasındaki gelişmelerin de yakından izlenmesi gerektiği ifade edildi.

Henüz yürürlüğe girmediği ve müzakerelerinin tamamlanmadığı belirtilen Mekke Anlaşması Taslağı'nın Suudi-Husi uzlaşmasını çözümleme kapasitesine ilişkin değerlendirmede ise diplomatik araçların öne çıkarılması gerektiği kaydedildi.

Kurul, “Sorunun diplomatik araçlarla çözümüne özen gösterilmesi ve sahte bayrak operasyonlarıyla yaratılmış suni gündemlerin devlet aklı öne çıkarılarak istikrar bozucu hatalardan kaçınılması yararlı görülmektedir.” ifadelerini kullandı.

Basra Körfezi'nde ateşkes beklentisi

ABD-İran çatışmasına ilişkin değerlendirmede, önerilen 7 günlük ateşkesin ardından yürütülecek müzakerelerle sorunun çözülebileceğine yönelik ümidin korunduğu belirtildi.

Baltık Bölgesi ve Kaliningrad konusunda ise Türkiye’nin NATO bünyesindeki caydırıcı faaliyetlere katılırken Rusya ile ilişkilerini ve ulusal çıkarlarını gözetmesi gerektiği savunuldu. Kurul, NATO’nun bu konudaki muhtemel aşırılıklarının önlenmesini Türkiye açısından gerekli gördüğünü bildirdi.

Irak'ta kademeli çekilme değerlendirmesi

Irak başlığında ABD’nin ülkeden çekilmesi ile Irak’ın egemenlik ve toprak bütünlüğünü yeniden kazanmasına yönelik gelişmeler olumlu olarak nitelendirildi. Kurul, söz konusu sürecin Irak’taki yatırım ortamını iyileştirebileceği değerlendirmesinde bulundu.

Başika’daki Türk askeri varlığına da değinilen açıklamada, “Başika’daki Türk askeri varlığının Irak’tan kaynaklanan askeri tehdidin azaltılmasına bağlı olarak kademeli geri çekilmesi desteklenmektedir.” denildi.

Diğer savaşçılar ile Haşdi Şabi unsurlarının silahsızlandırılmasının bu beklentiyi güçlendireceği belirtilirken, Kerkük-Yumurtalık Boru Hattı anlaşmazlığının uzlaşmayla çözülmesi yönündeki beklenti dile getirildi. Hattın kapasitesinin artırılmasının Irak Kalkınma Yolu ve diğer işbirliği alanlarına destek sağlayacağı ifade edildi.

Yunanistan'ın politikalarına ilişkin değerlendirme

CHP Dış Politika Kurulu, Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde güven artırıcı önlemler sürdürülürken Ege’de deniz parkları ilan edilmesi, mekânsal planlama, adaların silahlandırılması ve deniz yetki alanlarına ilişkin iddiaların gündeme getirilmesini eleştirdi.

Kurul ayrıca Kıbrıs konusunda Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin cesaretlendirilmesi ve Türkiye aleyhine ittifak arayışlarında bulunulmasını ikili ilişkiler açısından çelişkili olarak değerlendirdi. Açıklamada, “İkili ilişkilerin bu durumu dikkate alarak düzenlenmesi uygun olacaktır.” görüşüne yer verildi.

“S-400’ler en etkili hava savunma sistemi olmaya devam etmektedir”

Türkiye’nin hava sahasının korunmasına ayrı bir başlık açan Kurul, Ukrayna, İran, İsrail ve Suudi-Husi çatışmalarının hava savunma sistemlerinin önemini ortaya koyduğu görüşünü bildirdi.

Açıklamada, “Türkiye envanterindeki en etkili hava savunma sistemi hâlâ S-400’ler olmaya devam etmektedir.” ifadesi kullanıldı. S-400 sistemlerinin F-35 veya başka gerekçelerle elden çıkarılmasının Türk hava sahasında ciddi güvenlik boşlukları oluşturacağı savunuldu.

Kurul, “Bu düşüncenin bir daha gündeme getirilmemek üzere ortadan kaldırılmasında hayati çıkar görülmektedir.” değerlendirmesini yaptı.

F-35 programına da değinilen açıklamada, uçağın performansının Türkiye’nin projeden çıkarılmasının ardından geçen dönemde düştüğü ve kullanımının diğer ülkeler açısından kısıtlandığı ileri sürüldü. Türkiye’nin savaş uçağı ihtiyacını KAAN ve Eurofighter tedarikleriyle programladığı belirtilerek, F-35’in yeniden envantere alınmasının pratik nedenlerle mümkün görülmediği ifade edildi.