CHP Bartın Milletvekili Av. Aysu Bankoğlu: “HABAŞ’taki 18 İşçinin Ölümü Kader Değil, İhmalin ve Denetimsizliğin Sonucudur”

CHP Bartın Milletvekili Av. Aysu Bankoğlu, İzmir’in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir-Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım 2026 tarihinde meydana gelen, 18 işçinin hayatını kaybettiği ve çok sayıda işçinin yaralandığı patlama ve yangını Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı. Facianın tüm yönleriyle araştırılması ve olası ihmal zincirinin ortaya çıkarılması amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle 16 soruluk yazılı soru önergesi veren Bankoğlu, işverenin ve kamu denetim mekanizmalarının sorumluluğuna dikkat çekti.

“18 İŞÇİNİN HAYATINI KAYBETMESİ TEKNİK AÇIKLAMALARLA GEÇİŞTİRİLEMEZ”

Patlamanın ardından açıklamalarda bulunan Bankoğlu, bakım çalışması sırasında tavan vincinin çökmesi ve düşen malzemenin doğal gaz ile oksijen hatlarına zarar vermesi sonucu yaşanan patlamanın ciddi biçimde incelenmesi gerektiğini belirtti.

Bankoğlu, olayın önceden tespit edilebilir riskler barındırıp barındırmadığının araştırılması gerektiğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:

“Bir bakım çalışması sırasında tavan vincinin çökmesi, düşen malzemenin doğal gaz ve oksijen hatlarına zarar vermesi ve bunun sonucunda patlama yaşanması, üzerinde ciddiyetle durulması gereken bir olaydır. Burada sorulması gereken ilk soru şudur: Bir sanayi tesisinde, işçilerin hayatını doğrudan tehdit edebilecek böylesine ağır bir risk nasıl önceden tespit edilmedi? Vincin taşıyıcı sistemleri, bağlantıları, rayları ve mekanik aksamı düzenli olarak kontrol edildi mi? Periyodik bakımlar gerçekten yapıldı mı, yoksa kâğıt üzerinde mi kaldı? 18 insanımızın hayatını kaybettiği bir facianın üzeri birkaç teknik açıklamayla kapatılamaz. Her bir ihmalin, her bir sorumluluğun ortaya çıkarılması gerekiyor.”

DOĞAL GAZ VE OKSİJEN HATLARININ GÜVENLİĞİ SORGULANIYOR

Patlamaya neden olan olayda doğal gaz ve oksijen borularının korunmasına yönelik önlemlerin de araştırılması gerektiğini belirten Bankoğlu, bakım öncesinde gaz akışının kesilip kesilmediğini, enerji izolasyonu ve kilitleme-etiketleme (LOTO) prosedürlerinin uygulanıp uygulanmadığını gündeme getirdi.

Bankoğlu, tehlikeli gaz hatlarının mekanik darbelere karşı korunmasının ve acil kesme sistemlerinin sanayi tesislerinde hayati önem taşıdığını ifade ederek şöyle konuştu:

“Bir sanayi tesisinde doğal gaz ve oksijen hatlarının güzergâhı, mekanik darbelere karşı korunması, acil kesme sistemleri ve bakım prosedürleri hayati önemdedir. Tavan vinci ile bu hatlar arasındaki risk ilişkisi önceden değerlendirilmiş miydi? Bakım öncesinde gaz akışı kesildi mi? Enerji izolasyonu, kilitleme ve etiketleme (LOTO) prosedürleri uygulandı mı? Riskli alan boşaltıldı mı? Çalışma izni düzenlendi mi? Bunların her biri işçilerin yaşamıyla doğrudan ilgilidir. Eğer bu tedbirler alınmadıysa bunun hesabını kim verecek? İş güvenliği, kaza olduktan sonra rapor düzenlemek değil, kaza yaşanmadan önce insan hayatını korumaktır.”

HABAŞ’IN 2025 SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORU’NDAKİ İŞ KAZASI VERİLERİNE DİKKAT ÇEKTİ

Bankoğlu, HABAŞ’ın 2025 Sürdürülebilirlik Raporu’nda yer alan iş kazası verilerinin de facianın ardından incelenmesi gerektiğini belirtti.

Rapordaki kayıp günlü iş kazası sayılarını paylaşan Bankoğlu, şirket çalışanlarında 2024 yılında 109 olan kaza sayısının 2025 yılında 146’ya, alt işveren çalışanlarında ise 38’den 83’e yükseldiğini aktardı.

Bu verilerin şirket çalışanlarında yaklaşık yüzde 34, alt işveren çalışanlarında ise yüzde 118 artışa işaret ettiğini kaydeden Bankoğlu, özellikle alt işveren çalışanlarına ilişkin verilerin taşeronlaşma ve çalışma koşulları bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Bankoğlu, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“HABAŞ'ın 2025 Sürdürülebilirlik Raporu'na yansıyan veriler son derece dikkat çekicidir. Kayıp günlü iş kazaları şirket çalışanlarında 2024 yılında 109 iken 2025 yılında 146'ya yükselmiştir. Alt işveren çalışanlarında ise 38 olan sayı 83'e çıkmıştır. Yani şirket çalışanlarında yaklaşık yüzde 34, alt işveren çalışanlarında ise yüzde 118'lik bir artış söz konusudur. Bu rakamlar ortadayken iş sağlığı ve güvenliği konusunda her şey yolundaymış gibi davranılamaz. Özellikle alt işveren çalışanlarındaki artış, taşeronlaşma ve çalışma koşullarının ayrıca sorgulanmasını gerektiriyor.”

“BAKANLIK NEREDEYDİ? BEŞ YILDA KAÇ KEZ DENETİM YAPILDI?”

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının HABAŞ Aliağa tesislerinde gerçekleştirdiği denetimlerin de açıklığa kavuşturulmasını isteyen Bankoğlu, son beş yıldaki iş sağlığı ve güvenliği denetimlerinin sayısını, tespit edilen eksiklikleri ve uygulanan idari yaptırımları sordu.

Denetimlerin yalnızca kaza sonrasında yürütülen incelemelerle sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Bankoğlu, şu değerlendirmede bulundu:

“Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na açıkça soruyoruz: HABAŞ Aliağa tesislerinde son beş yılda kaç iş sağlığı ve güvenliği denetimi gerçekleştirildi? Hangi eksiklikler tespit edildi? Hangi idari yaptırımlar uygulandı? Tespit edilen eksikliklerin giderilip giderilmediği takip edildi mi? Bir tesisin güvenli olup olmadığını anlamak için 18 insanın hayatını kaybetmesini mi beklemek gerekiyor? Bakanlığın görevi iş cinayetlerinden sonra müfettiş göndermek değil, iş cinayetlerini önlemektir.”

“TAŞERONLAŞMA, İŞVERENİN SORUMLULUĞUNU DEVREDEBİLECEĞİ BİR KAÇIŞ KAPISI DEĞİLDİR”

Bakım çalışmalarını gerçekleştiren yüklenici veya alt işveren firmanın, çalışanların mesleki yeterliliklerinin ve iş güvenliği eğitimlerinin de incelenmesini isteyen Bankoğlu, sorumluluğun şirketler arasında paylaştırılarak ortadan kaldırılamayacağını ifade etti.

Bankoğlu, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“İşçi hangi şirketin bordrosunda olursa olsun, çalıştığı tesisin güvenliğinden sorumlu olanların yükümlülüğü ortadan kalkmaz. Taşeronlaşma, işverenin sorumluluğunu devredebileceği bir kaçış kapısı değildir. İşçilerimizin hayatı söz konusu olduğunda hiçbir şirket, hiçbir yüklenici ve hiçbir kamu kurumu sorumluluğu birbirinin üzerine atamaz.”

Facianın yalnızca çöken vincin veya zarar gören boru hatlarının teknik incelemesiyle sınırlandırılmaması gerektiğini belirten Bankoğlu, tesisin ilk kurulumundan itibaren yapılan yapısal değişikliklerin, kapasite artırımlarının, bakım ve onarım kayıtlarının, geçmiş iş kazalarının ve acil müdahale sistemlerinin birlikte değerlendirilmesini istedi.

Üretim alanındaki diğer vinçlerin, doğal gaz ve oksijen hatlarının da benzer riskler taşıyıp taşımadığının araştırılması gerektiğini kaydeden Bankoğlu, işveren, alt işveren, bakım yüklenicisi, teknik kontrol kuruluşları ve kamu denetim mekanizmalarının sorumluluklarının ayrı ayrı ortaya çıkarılması çağrısında bulundu.

BAKAN IŞIKHAN’A 16 SORULUK ÖNERGE

Bankoğlu’nun Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’a sunduğu 16 soruluk yazılı önerge, facianın teknik ve idari boyutlarının açıklığa kavuşturulmasını hedefliyor.

Önergede, patlamanın ardından kaç iş müfettişinin görevlendirildiği, incelemenin hangi aşamada olduğu ve rapor hazırlanıp hazırlanmadığı soruldu. Patlamaya neden olduğu belirtilen tavan vincinin son periyodik kontrol tarihi, kontrolü gerçekleştiren yetkili kişi veya kuruluş ve tespit edilen eksikliklerin giderilip giderilmediği de Bakanlığa yöneltilen sorular arasında yer aldı.

Vincin son beş yıllık bakım, onarım ve arıza kayıtlarının incelenip incelenmediğini soran Bankoğlu, taşıyıcı köprü, kirişler, bağlantı noktaları ve ray sistemlerine ilişkin statik hesaplar ile uygulama projelerinin de araştırılmasını istedi.

Önergede ayrıca doğal gaz ve oksijen hatlarının güzergâhının hangi projeye göre belirlendiği, mekanik darbelere karşı hangi koruma önlemlerinin alındığı, bakım öncesinde gaz akışının kesilip kesilmediği ve LOTO prosedürlerinin uygulanıp uygulanmadığına ilişkin sorular yöneltildi.

Bakım çalışmasını gerçekleştiren yüklenici firmanın kim olduğu, çalışanların mesleki yeterlilikleri ve iş güvenliği eğitimlerinin kontrol edilip edilmediği, çalışma sırasında görev yapan iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, bakım sorumlusu ve saha yöneticilerinin sayısı da önerge kapsamında yer aldı.

Bankoğlu, HABAŞ tesislerinde 2024 ve 2025 yıllarında artış gösteren kayıp günlü iş kazalarına ilişkin Bakanlığın değerlendirmesini ve son beş yılda gerçekleştirilen denetimlerin sonuçlarını da sordu.

Acil kesme sistemleri, gaz algılama ve alarm donanımları, yangın söndürme sistemleri ile acil tahliye prosedürlerinin son denetim tarihlerinin açıklanmasını isteyen Bankoğlu, tesisin ilk kurulumundan itibaren gerçekleştirilen yapısal değişiklikler ve kapasite artırımlarının mevzuata uygunluğunun araştırılmasını talep etti.

Önergede ayrıca HABAŞ ve alt işverenlerinin geçmiş yıllardaki ölümlü ve yaralanmalı iş kazaları, diğer üretim alanlarındaki benzer riskler ve inceleme sonucunda ortaya çıkabilecek idari, hukuki ve cezai sorumlulukların kamuoyuyla paylaşılıp paylaşılmayacağı da Bakan Işıkhan’a yöneltilen sorular arasında yer aldı.

“BU FACİANIN MÜNFERİT BİR TEKNİK ARIZA OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİNE İZİN VERMEYECEĞİZ”

18 işçinin yaşamını yitirdiği facianın tüm sorumluları ortaya çıkarılana kadar konunun takipçisi olacaklarını belirten Bankoğlu, işçilerin yaşam hakkının şirketlerin üretim ve kâr hesaplarının gerisinde bırakılamayacağını vurguladı.

Bankoğlu, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“İşçilerimizin canı, şirketlerin üretim ve kâr hesaplarından daha değersiz değildir. Bu facianın üzeri teknik arıza denilerek örtülemez. 18 işçinin yaşamını yitirdiği bir ülkede, iş güvenliği kâğıt üzerinde kalan bir mevzuat başlığı olamaz. İşçilerin yaşam hakkı şirketlerin insafına, denetimlerin kâğıt üzerindeki varlığına bırakılamaz. Bu olayın tüm sorumluları ortaya çıkarılana kadar konunun takipçisi olacağız. Hayatını kaybeden işçilerimizin aileleri gerçeği öğrenmek, yaralanan işçilerimiz ise güvenli çalışma koşullarında yaşamak zorundadır. Bu facianın münferit bir teknik arıza olarak değerlendirilmesine ve sorumluların görünmez kılınmasına izin vermeyeceğiz.”